stikstof en stikstofverbindingen: feiten, getallen en opinies

Ammoniak (NH3) is een kleurloos gas met een zeer kenmerkende en doordringende geur. Het gas is giftig en dient bij kamertemperatuur onder atmosferische druk te worden opgeslagen. Bij lage concentraties is ammoniak zeer goed te ruiken. De stof reageert explosief als het met zuurstof wordt gemengd. Met water vormt het een basische oplossing, wat de tegenpool is van zuren. Bij het werken met ammoniak zijn veiligheidsmaatregelingen belangrijk, vanwege de bijtende werking van het gas.

Ammoniak gas is een anorganische verbinding van waterstof en stikstof. Het wordt veelvuldig ingezet als koelmiddel in koelinstallaties, maar heeft ook meerdere functies. Lees er hier verder over.

Ammonia (ook wel: ammoniumhydroxide of salmiakgeest genaamd) is een oplossing van het gas ammoniak in water. In symbolen: NH3 (aq).

De oplossing is een matig sterke base, die in het huishouden als schoonmaakmiddel gebruikt wordt, bijvoorbeeld om oude verf voor te behandelen zodat eroverheen kan worden geschilderd. De schoonmakende werking komt tot stand doordat oude verflagen vaak bedekt zijn met een laagje vettige aanslag dat voor een groot deel uit vetzuren bestaat. De vetzuren lossen op in de basische oplossing. Vettige stoffen die geen vetzuur zijn, lossen vervolgens in de ontstane zeep op.

Tijdens het oplossen van ammoniak in water treedt de volgende reactie op:

zie ook wikipedia

Windmolens zijn verantwoordelijk voor een verhoogde Ammonia depositie (neerslag)
Ap Cloosterman legt op 17-10-2019 uitgebreid uit hoe dat werkt en dat we mede daarom moeten ophouden met het plaatsen van windmolens.

Grootschalig gebruik van windenergie kan het klimaat danig in de war schoppen:
Vanwege de hoogte van de windmolens, meer dan 120 meter, inclusief wieken, wekt het draaien van de windmolens turbulentie op in de verschillende luchtlagen (lucht wordt naar beneden gesleurd). Omdat nu de warme lucht, welke meer waterdamp heeft opgenomen, vanuit de hogere luchtlagen door het draaien van de molens vermengd wordt met de koudere lucht vlak boven het aard- of wateroppervlak, ontstaat er achter de windmolens door condensatie een hoeveelheid zeer vochtige lucht, wolken of dikke mist, die tot meer dan 100 km achter het windpark nog invloed heeft en vaak zware neerslag veroorzaakt.
Zie de foto hieronder welke vanuit een vliegtuig is gemaakt op 12 februari 2008 en waar het turbulentie patroon achter de windmolens duidelijk te zien is en waar de wolken zich tot ver achter de horizon bewegen en waarbij het zwaar regende.

Het windpark, Horns Rev I, voor de kust bij Denemarken veroorzaakte op 12 februari 2008 zoveel turbulentie dat de bewolking op meer dan 100 km zichtbaar was.
(bron hier)

De warme opgestegen lucht bevat ook Ammoniak en ook deze Ammoniak wordt door windturbines teruggeduwd in de richting van de Aarde.
Condensatie van de warme vochtige lucht doet waterdruppels ontstaan waardoor het Ammoniakgas hierin oplost en als Ammonia op Aarde neerregent.
Windturbines worden veelal in het open veld en natuurgebieden geplaatst, waardoor (windturbine) Ammonia haar destructieve werking (en vooral dus in natuurgebieden) kan laten gelden. Zonder windturbines en bij een droge atmosfeer zal het Ammoniakgas tot hoog in de ruimte opstijgen.

De stikstof-problematiek die de Nederlandse bouw in 2019 "op slot" zette na een oordeel van de Raad van State, betreft niet de hoeveelheid stikstof in de lucht, maar de neerslag op het land van stikstofverbindingen, die een effect hebben op de vruchtbaarheid en zuurgraad van de bodem en daarmee invloed hebben op de flora en fauna, die door velen (o.a. de door de Europese Unie en de NL politiek) als ongewenst worden beschouwd, mede vanwege een afname van de huidige biodiversiteit, althans verandering daarvan.

De commissie Remkes moest advies uitbrengen over het feit dat middels een oordeel van de Raad van State, september 2019, ca. 18.000 bouwprojecten "op slot" moesten wegens de stikstof-problematiek. Volgen zijn rapport "Niet alles kan" moest er veel minder veeteelt komen en minder hard gereden worden.....

Mirjam Vissers vraagt zich in haar cartoon van 14-9-2019 voor het FD af wat er nou precies minder moet worden.......

Nederland loopt bijna helemaal voorop in het verminderen can Stikstof-emissies........

Kritisch rapport van modellendeskundige prof. dr. Ronald Meester over stikstof bereikt eindelijk Den Haag – NOS zwijgt in alle talen

in oktober 2025 werd het rapport bekend dat prof. Dr. Ronald Meester opstelde onder de titel: “De stikstopnormen nader beschouwd. Een kritische analyse van de rekenmodellen en normen in het stikstofdossier.”

Het rapport werd geschreven in opdracht van de stichting Stikstof Claim en op 16 oktober 2025 doorgestuurd naar de Tweede Kamer. Het roept op tot een herziening van het stikstofbeleid om zowel natuur als economie beter te dienen.

Het rapport brengt een kritische analyse van de aanpak van het stikstofprobleem in Nederland en wel met name de gebruikte rekenmodellen en normen. Het rapport benadrukt dat de huidige stikstofaanpak juridisch discutabel is. Het leidt tot hoge maatschappelijke kosten zoals gedwongen bedrijfssluitingen in de landbouw, terwijl de milieuwinst onduidelijk blijft door de onbetrouwbaarheid van de modellen.

Vlaamse stikstofwetgeving – Nederlands rapport wijst ons de weg

Prof. dr. Ronald Meester is wiskundige en hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam.

Samenvatting van de kernpunten van het raport (ontleend aan Pjotrs Dwarsliggers op Climategate.nl, 19-11-2025

Kritiek op rekenmodellen: Meester stelt dat de modellen, zoals het AERIUS-model, die worden gebruikt om stikstofdepositie te berekenen, onnauwkeurig en onbetrouwbaar zijn. Ze overschatten de impact van stikstof op natuurgebieden en houden onvoldoende rekening met lokale variaties en natuurlijke processen.

Kritiek op wettelijke normen: De kritische depositiewaarden (KDW) die bepalen wanneer stikstofschade optreedt, worden volgens Meester arbitrair vastgesteld en missen een solide wetenschappelijke basis. Dit leidt tot overdreven strenge normen die economische activiteiten, zoals landbouw en bouw, onnodig beperken.

Kritiek op de ecologische benadering: Het rapport pleit voor een ecologische benadering, zoals toegepast in Frankrijk en Italië. Daar wordt niet alleen naar stikstofdepositie gekeken, maar naar de algehele gezondheid van ecosystemen. Dit zou meer realistische en minder restrictieve beleidsopties opleveren.

Kritiek op het voorstel tot hervorming: Meester bepleit het schrappen van de huidige rekenmodellen uit wetgeving en vergunningverlening. Hij stelt voor om beleid te baseren op meetbare ecologische effecten in plaats van modelvoorspellingen, wat de bureaucratie zou verminderen en meer ruimte biedt voor economische ontwikkeling.

Andere kritische aspecten die het rapport vermeldt:

Kritiek op juridische basis van stikstofnormen: Prof. Meester stelt dat de kritische depositiewaarden (KDW), die in de Nederlandse wet- en regelgeving worden gebruikt om stikstofdepositie te reguleren, geen solide juridische grondslag hebben. Deze normen zijn volgens hem niet alleen gebaseerd op onbetrouwbare rekenmodellen (zoals het genoemde AERIUS), in plaats van empirische metingen. Maar dit maakt de normen juridisch kwetsbaar, precies omdat ze niet objectief verifieerbaar zijn.

De onmeetbaarheid van Kritische Depositiewaarden (KDW): Een kernpunt in het rapport is dat de KDW, die bepaalt wanneer stikstofdepositie schadelijk is voor natuurgebieden, niet direct meetbaar is in de praktijk. De waarden worden berekend met modellen die aannames maken over depositie en ecologische effecten, maar deze aannames zijn volgens Meester niet alleen onnauwkeurig maar ook ons eens niet toetsbaar aan reële metingen. Dit ondermijnt de rechtsgeldigheid van vergunningverlening en dus de handhaving gebaseerd op deze normen.

Juridische consequenties van modelafhankelijkheid: Het rapport bekritiseert het feit dat de huidige wetgeving sterk leunt op modeluitkomsten in plaats van op feitelijke, meetbare ecologische schade. Dit leidt tot juridische problemen, zoals onevenredige beperkingen voor sectoren zoals landbouw en bouw, en creëert rechtsonzekerheid voor ondernemers. Meester stelt dat beleid en vergunningen gebaseerd op deze modellen juridisch betwistbaar zijn, omdat ze niet voldoen aan principes van proportionaliteit en zorgvuldige besluitvorming.

Voorstel voor juridische hervorming: Meester pleit voor het loslaten van de KDW en de bijbehorende rekenmodellen in wetgeving en vergunningverlening. Hij stelt dat de juridische kaders herzien moeten worden om te focussen op meetbare ecologische indicatoren, zoals de daadwerkelijke gezondheid van natuurgebieden, in plaats van theoretische depositiewaarden. Hij verwijst naar landen als Frankrijk en Italië, waar een meer ecologische benadering wordt gebruikt, die juridisch robuuster en praktischer uitvoerbaar is.

Maatschappelijke en juridische impact: Het rapport benadrukt dat de huidige juridische toepassing van stikstofnormen leidt tot ingrijpende maatschappelijke gevolgen, zoals gedwongen bedrijfssluitingen en stagnatie van bouwprojecten, zonder dat de milieuwinst aantoonbaar is. Dit maakt de aanpak juridisch en ethisch problematisch.

Stikstofvermindering door uitkoop van boeren en / of onteigening van boerderijen.

"Dank voor dit heldere verhaal.
Inderdaad: De EU heeft slechts een Richtlijn (“Directive”) gemaakt voor Natura 2000. Daar komen de woorden stikstof, ammoniak en nitraat totaal niet in voor! Elke verwijzing “dat dit moet van de EU”, zoals VdWal zo graag zegt, is dus een keiharde leugen. In de transpositie (zoals dat heet) van deze EU richtlijn naar nationale regelgeving heeft Nederland namelijk zelf, geheel vrijwillig gefocust op stikstof/ammonia/nitraat en zelf die absurde limietwaarden hiervoor gedefinieerd. Harakiri, als het ware, die heel goed uitkomt gezien het land- en huizentekort vanwege de immigratie.
Vandaar dus dat de regelgeving voor stikstof van Duitsland en Denemargen, die ook een focus op stikstof hebben, duizenden malen soepeler is: Zij hebben een realistische transpositie verricht die hun boeren niet in de problemen brtengt. Nederland is weer eens de Gekke Henkie van de EU geweest. We moeten hopen dat een nieuw kabinet het roer nog totaal om kan gooien, qua stikstofgekte, klimaatwaanzin en immigratie-idiotie. Maar ik ben niet echt optimistisch".

------Hier komt de grafiek uit het artikel van Wolters: Stikstofdepositie in NL naar herkomst ----

In november 2020 kwam de regering met het besluit om overdag de snelheid op de weg te beperken tot 100km / uur.

Op 13 en 14 november meldde De Telegraaf:: De verlaging van de maximumsnelheid naar 100 km/u zorgt voor 0,07 procent minder stikstofneerslag in Nederland. Dat blijkt uit de cijfers waar het kabinet de afgelopen twee weken mee heeft gerekend. Het is meer dan nodig om volgend jaar 75.000 huizen te kunnen bouwen, maar het roept wel de vraag op waar het kabinet-Rutte III nu eigenlijk mee bezig is.

"Anderzijds: gelukkig daalt de uitstoot per kilometer van benzineauto’s (grootste deel van de 130 rijders) sterk: in de laatste 25 jaar met 94%, de laatste 5 jaar met ca 50% (zie grafiek onder). Als dat doorzet verlaagt dat de uitstoot volgend jaar met 10%, 44 maal het effect van de snelheidsmaatregel".

----- hier komt de grafiek uit het artikel van Wolters over dalende uitstoot / km sinds 1990.--------


Stikstof- en CO2-regels in Nederland: we lopen er in vast (Cartoons van Mirjam Vissers; klik op de cartoons voor een vergrotingen)